Monthly Archives: January 2014

Geçen hafta karanlığın içinden geçtim…

Gerçekten bunu yaptım. Uzun zamandır gitmeyi iple çektiğim Karanlıkta Diyalog sergisine gittim geçen hafta. Ne mi bu serginin içeriği? Adından da anlaşılacağı gibi karanlık. Sadece karanlık. İlk anda insanın içini acıtan canını sıkan bir karanlık.  İçeriği karanlık belki ama amacı “farkındalık” ve kesinlikle üzerine düşeni fazlasıyla yerine getiriyor. Tüm duyu organlarınızla ancak başa çıkabildiğiniz İstanbul’u karanlıkta yaşamak nasıl bir his bunu anlıyorsunuz. Hayatı karanlıkta yaşayan insanların yerine kendinizi koyduğunuzda ne kadar güçlü insanlarla aynı şehri paylaştığınızın farkına varıyorsunuz…

Deneyimlediğim, benim için sıradışı olan bu etkinliği biraz daha detaylandırmam gerekirse;  8-10 kişilik gruplar halinde Gayrettepe metrosundaki zifiri karanlık (burada gerçekten zifiri karanlıktan bahsediyorum kesinlikle göz alışması gibi bir şey söz konusu değil) gezi parkurunda elinizde görme engellilerin kullandığı baston ve beraberinizde karanlıkta size ışık tutan, sizin resmen gözleriniz olan görme engelli rehberiniz eşliğinde yaşadığınız şehrin gözleriniz açıkken zorlandığınız yollarının minik bir simülasyonunu  karanlıkta geçmeyi deniyorsunuz.

Gezi esnasında Taksim’de tramvaya biniyor, vapura binip seyahat ediyor, hatta utangaçlık yapmazsanız hafif esintiyle sallanan vapurda şarkı söyleyerek martı sesleri eşliğinde yolculuk yapma, özetle şehri neredeyse birebir yaşama şansı buluyorsunuz. Biraz soluklanmak birşeyler içmek isterseniz karanlık cafeden içeceğinizi alıp koltuklara oturup karanlıkta dinlenme ve grup rehberiniz ve beraber bu deneyimi paylaştığınız grup arkadaşlarınızla sohbet etme şansına sahip oluyorsunuz.
Benim gibi gereksiz detaylara meraklı iseniz kafeterya daki görevliye uzattığınız paranın ne kadar olduğunu nereden anladığını soruyorsunuz 😀 (cevabı merak edenler için kağıt paranın boyunu ölçüyorlarmış)

Bu arada unutmadan etkinlik girişinde duvarda yer alan görme engellilerin kullandığı 6 noktanın farklı kombinasyonları kullanılarak hazırlanmış braille alfabesi eminim dikkatinizi çekecektir. Etkinliğin etaplarından birinde rehberiniz size kalem kağıt veriyor ve karanlıkta duvardaki latin alfabesi ve karşılığı olan braille harflerini parmaklarınızla tarayıp isminizi yazmayı denemenizi istiyor. (Etkinlik çıkışında isminizi nasıl yazamamayı başardığınızı göreceksiniz :))

Özetle zamanın nasıl geçtiğiniz anlamadığınız resmen zaman kavramını karanlıkta yitirdiğiniz 1,5 saatin sonunda tekrar ışığa kavuştuğunuzda daha önce ne kadar anladığınızı düşünseniz, ne denli empati kurabildiğinizi sansanızda aslında yaşamadan anlamanın çok zor olduğunu farkedip ne yapabilirimi düşünmeye hatta adımlar atmaya başlıyorsunuz. Yani gerçekten görmeye o anda başlıyorsunuz.

Karanlıkta Dialog

Hazır konusu açılmışken ne yapılabilir ki diye düşünenlere birkaç tiyo vermekte fayda var. Öncelikle birçok belediye de görme engelliler için kitap okuma odaları mevcut, bağlı olduğunuz belediyenin web sayfası vasıtası ile bu konuda gönüllü olabilirsiniz. Ben kendi belediyeme başvurdum ama bu konuda yaptığım araştırmalarda özellikle Boğaziçi Üniversitesinin (GETEM) oldukça başarılı çalışmalar yaptığını duyduğum için GETEM’in gönüllü okuyucularından olmak için araştırma yapmaya başladım ve evden okuma yapabileceğimi öğrendim. Eğer ilginizi çekerse buradan bilgilere ulaşabilirsiniz. Yapmanız gereken linkdeki adımları takip etmeniz ve ses kaydınızı kitabın künyesi ile beraber üniversitenin kütüphanesine CD ile ulaştırmanız.  Bu arada önemli bir not; kitap okumaya başlamadan önce (okunmuş bir kitabı tekrar okumuş olmamak için) GETEM ile iletişime geçmenizde fayda var.

Bunun dışında yapılabilecek bir çok şey mevcut, birçok vakıf ve derneğin web sayfalarından ihtiyaç listelerine ulaşarak bu listelerdeki eksiklerin tamamlanmasına maddi manevi katkıda bulunabilirsiniz. Benim ilgimi çeken belli başlı organizasyonları ve linklerini aşağıda fikir vermesi adına paylaşıyorum. Farklı linkleri yorum olarak bırakarak yazıya destek olursanız sevinirim.

Türkiye Görme Özürlüler Kitaplığı,
Altı Nokta Körler Vakfı,
Altı Nokta Körler Derneği,
GETEM (Boğaziçi Üniversitesi)

Tüm bunların yanında bağlı olduğunuz il, ilçe, köy yetkililerini görme engelli vatandaşlar için hayatı nasıl daha kolay kılabileceklerine dair yönlendirebilirsiniz. Sonuçta bazı konular maalesef sadece bizlerin tekelinde olmayabiliyor ama yetkili mercileri harekete geçirmek için başvrularda bulunmak bazen lokomotif görevi görmek bizim elimizde…

Biraz uzun bir yazı oldu biliyorum, okuma sabrını gösteren herkese çok çok teşekkür ederim.

Ayrıca Karanlıkta Diyalog sergisini kaçırmamanızı tekrar tavsiye ediyorum.

Herkese sevgiler.